به بهانه سالگرد تاسیس بورس فلزات فعالان در انتظار ابزارهای مشتقه،
- دو سال پيش بورس فلزات با هدف شفافسازي قيمتها و به حداقل رساندن نوسانات و انحراف معيار در قيمتها راهاندازي شد.
به گزارش Irancomexافتتاح بورس فلزات به عنوان نخستین بورس كالايي كشور معاملات آن را مورد استقبال توليدكنندگان، تجار و مصرفكنندگان عمده قرار داد و پیوسته تعداد اين اقشاردر حال افزایش است.
بورس با كاهش انحراف قيمتها گام بزرگي را در توسعه اقتصادي كشور برداشت و به ساماندهي در آزادسازي بهاي فلزات بپردازد.
بسياري از كارشناسان معتقدند كه بورس با عملكرد خود توانسته بازار كاذب فلزات مورد معامله در تالار خود را از بين برده و قيمت بازار آزاد را با قيمت مورد معامله در بورس منطبق كند.
اميدواري در راستاي واقعيتر شدن قيمتها علاوه بر آنكه توانسته كمك قابل توجهي به روشن شدن حساب سود و زيان توليدكنندگان كند، موجب شده تا بخش خصوصي نيز از اين واقعي شدن قيمتها استقبال مناسبی داشته باشد.
اما آنچه در اين دو سال كارنامه درخشاني از بورس نمايان كرد. ويژگي خاص و منحصر به فرد جهاني اين تالار يعني انجام معاملات فولاد در اين تالار بود. هرچند اين فلز تا قبل از افتتاح بورس با نوسان های آشکار روبهرو بود و معامله آن در بازار آزاد سود اطمينان بخشي را شامل حال تجار و افراد ذينفع ميكرد وليكن در مقابل ايجاد روند تورمي حاصله، مشكلات فراواني را ايجاد ميكرد.
شكلگيري بورس فلزات با به هم زدن اين مكانيسم، رقابت تنگاتنگي را به وجود آورد كه با يك قيمت تعادلي روبهرو بود و اين عمل موجب شد تا اقتصاد كشور يك گام مهمي را در راستاي توسعه خود بردارد.
ساختاري كه به رونق و شكوفايي اقتصاد بيانجامد زماني ميتواند شكل كنوني خود را حفظ كند كه با صيانت از بورس سبب شود تا اين روند رقابتي در بورس ادامه يابد.
اما آنچه كه بورس را از نظر رقابتي بودن زير سوال برده اين است كه بورس در حال حاضر محلي براي خريد و فروش كالاها توسط شركتهاي دولتي است.
با اين وجود كارگزاران اين تالار كارنامه دو ساله بورس را با همه چالشها، كارنامهاي بسيار درخشان و روشن ارزيابي ميكنند.
نصرا... برزني نايبرييس هياتمديره بورس معتقد است كه آثار حاصله از راهاندازي اين تالار سالها باقي ميماند و ميگويد: كساني كه در دولت قبلي در راستاي احداث اين تالار كوشيدند تصميم بسيار درستي اتخاذ كردند.
برزني خروج فلزات از شمول قيمتگذاري را از دستاوردهاي اين بورس ميشمارد و تصريح ميكند: قيمتگذاري اين فلزات براساس بهاي جهاني تا قبل از تاسيس بورس موجب ميشد كه توليدكننده مجبور شود تا در زمان تحويل، محصول خود به بهايي بالاتر از بهاي فروش كارخانه بفروشد.
خطر اصلي در به كارگيري اين رويه بدين صورت بود كه با بالا رفتن قيمت كه در پي افزايش بهاي مواد اوليه حاصل ميشد هزينهها نيز افزايش مييافتند اما شركتها به ناچار به بهاي قبلي تعيين شده توسط وزارت بازرگاني اقدام به فروش ميكردند كه در نهايت به ضرر شركت توليدكننده ميانجاميد و تنها گروه خاصي از تجار سود ميكردند.
نايب رييس هيات مديره 3 نقش اساسي را از اثرات بالقوه حضور بورس ميشمارد و ميگويد: كاهش فاصله قيمت فروش و قيمت مصرفكننده، ايجاد شفافيت از نظر اطلاعاتي و همچنين برقراري عدالت را ميتوان از دستاوردهاي مهم بورس دانست.
وي با همه محاسن برشمرده نبود معاملات آتي و اختيار معامله را از نقاط ضعف بورس ميداند و اميدوار است كه با به كارگيري رينگ صادراتي و معامله سيمان در اين تالار بتوان شاهد رونق اين بورس جوان بود.
از سوي ديگر فرزاد هيبتي كارگزار مس باهنرو عضو هیات مدیره تنها با يك كلمه از زير بار پاسخ شانه خالي كرده و آن را به عهده روابط عمومي ميگذارد و در 3 كلمه ميگويد: عملكرد بورس خيلي خوب، عالي و درخشان است و ما از انتقادات سازنده استقبال ميكنيم.
حميد آذرخش کارگزار فلزات مفید هرچند بر اين باور است كه بورس هنوز در جاي اصلي خود قرار نگرفته اما كار اصلي كه انجام داده اين است كه سبب تبديل بازار غيررقابتي به بازار رقابتي شده است.
عضو هیات مدیره با بيان اينكه اين عمل يعني ايجاد آزادي و عدالت در معاملات است، مشكلات فني در كنترل كالا و تحويل آن و نيز تعداد نمادها را از نقاط ضعف آن بر ميشمارد و اظهار اميدواري ميكند كه با افزايش تعدد كارگزاران اين چالشها برطرف شود.
حسنعلي بشارت احساني عضو هیات مدیره با پيروي از صحبتهاي ساير همكاران خود اعتقاد دارد كه خروج عرضه از حالت انحصاري و به كارگيري قراردادهاي آتي در تالار اين بورس علاوه بر بهبود معاملات، اين نهاد را پلهاي ديگر به سوي هدف خود نزديك ميكند.
به دنبال همه اين جست و خيزها در بازگويي عملكرد دو ساله بورس از زبان یکی دیگراز كارگزاران فعال اين تالار عبدالحميد كاشاني مدیر عامل کارگزاری ایرالکو معتقد است كه بازار سرمايه نيازمند استقرار مطالب فني و كاربردي است كه در همه بورسهاي كالايي موجود است اما در اين دو سال هنوز در بورس عملي نشده است.
از سويي ديگر خليفه سلطان دبیر انجمن تولید کنندگان فولاد با بيان اينكه ايجاد اين بورس يك كار توسعهاي بوده است لب سخن ميگشاد و ميگويد: تا ايجاد يك بورسي كه به معناي واقعي بورس باشد كه در پي آن بخش خصوصي بتواند يك عرضهكننده كالا در اين تالار باشد فاصله زيادي است كه خواه ناخواه اين فاصله پر ميشود.
وي معتقد است با ازدياد تعداد كارگزاران اين رقابت تنگاتنگ شده و خروج كارگزاريها از صورت كنوني به يك شخصيت حقوقي موجب ميشود تا سود حاصله در دست بخش عامتري قرار گيرد.
وي بر اين باور است كه تخصيص كارگزاري به يك بخش صنفي يا تعاوني منجر ميشود تا بورس بتواند به عنوان يك بنگاه اقتصادي سالم باقي بماند.
خليفه سلطان عدم تخصيص كارگزاري از سوي بورس به انجمنهاي فولادي را نوعي تنگ نظري ميخواند و ميگويد: تخصيص اين كارگزاري كاري است كه بايستي دو سال پيش انجام ميشد كه نشد. اين سوالي است كه هنوز براي بسياري از انجمنها و اصناف مورد معامله با اين بورس بدون پاسخ مانده است.
اما در كل ميتوان همه اين مشكلات را ناشي از كمتجربگي و نوپا بودن بورس دانست.
به گونهاي كه بيرقيب ماندن عرضهكنندهاي همچون ذوبآهن و يا فولاد مباركه به اين مسائل دامن ميزند.
در همه بورسهاي جهاني وجود رقابت در عرضه و تقاضا تحولات به سزايي را حاصل كرده اما نبود توليدكننده کافی در ايران كه بتواند در اين رقابت نقشي تازه بزند از عمدهترين مسائلي است كه بايد به دنبال راهكاري براي آن بود.
تا شايد در سالهاي آتي بازنگري دوباره بتوان اين بورس را به عنوان الگويي براي ساير بورسهاي كالايي در دست احداث برشمرد.
